Διάχυση...ΤΠΕ!

Μια πολύ καλή πρακτική διάχυσης του έργου της Επιμόρφωσης Β΄Επιπέδου οργανώθηκε από τα δύο τμήματα του Μεικτού μοντέλου στη Μυτιλήνη. Η ιδέα θα μπορούσε να φανεί αρκετά χρήσιμη στα συμβατικά Κ.Σ.Ε.
"Το Σάββατο 11 Οκτ 2014 στις 17:30, στην αίθουσα τελετών του Προτύπου Πειραματικού ΓΕΛ Μυτιλήνης του Παν/μίου Αιγαίου, πραγματοποιήθηκε Ημερίδα διδακτικής μεθοδολογίας φιλολογικών μαθημάτων με χρήση ΤΠΕ και αξιοποίηση Διαδραστικών Πινάκων, υπό την εποπτεία των Σχολικών Συμβούλων Φιλολόγων Βορείου Αιγαίου και των επιμορφωτών Β-Επιπέδου Φιλολόγων των Κ.Σ.Ε. Πρότυπο Πειραματικό ΓΕΛ Μυτιλήνης και 3ο ΓΕΛ Μυτιλήνης.

Netbook στο Γυμνάσιο

Έντάξει δε θα διαφωνήσω. Η εισαγωγή των netbook στην Α Γυμνασίου έστω και χωρίς πρόγραμμα, έστω και χωρίς επιμόρφωση, έστω και χωρίς τις κατάλληλες υποδομές, έστω και σε ένα παρωχημένο πλαίσιο αποτελεί παρόλα αυτά ένα βήμα προς τα εμπρός. Αναρωτιέμαι όμως πώς θα αξιοποιηθούν στην τρέχουσα συγκυρία, με όλα τα προβλήματα που αναφέρθηκαν πιο πάνω. Ας δούμε τις πιθανές επιλογές:
1. Ο εκπαιδευτικός καλή τη πίστει έχει ετοιμάσει μια ωραία παρουσίαση με κείμενο, ήχους, εικόνες βίντεο, την προβάλλει και οι λίγο ή πολύ εντυπωσιαμένοι μαθητές του κρατούν σημειώσεις ή στην καλύτερη περίπτωση συζητούν τις απορίες τους.
2. Ο εκπαιδευτικός έχει ετοιμάσει ένα σχέδιο μαθήματος το οποίο περιλαμβάνει την παραπάνω παρουσίαση, αλλά ταυτόχρονα αξιοποιεί το σχολικό βιβλίο και προσφέρει στους μαθητές ασκήσεις εφαρμογής με βάση το θέμα του μαθήματός του.
3. Ο εκπαιδευτικός έχει οργανώσει σχέδιο μαθήματος με συγκεκριμένους και πραγματοποιήσιμους σε σχέση με το χρόνο στόχους με δομημένες δραστηριότητες που περιλαμβάνουν τη θέση ενός προβλήματος, την αναζήτηση δεδομένων από αρχείο ή το διαδίκτυο, τη σύνθεση και την παρουσίαση των συμπερασμάτων των παιδιών. Αξιοποιεί ταυτόχρονα κάπoια από τα υπάρχοντα εκπαιδευτικά λογισμικά για επίδειξη ενότητας ή άντληση πληροφοριών.
4. Ο εκπαιδευτικός δομεί το μάθημά του εξ' αρχής με στόχο την ανάπτυξη της κριτικής στάσης των παιδιών απέναντι στο γνωστικό υλικό, αλλά και την ίδια την τεχνολογία με την οποία προσφέρεται. Το βιβλίο είναι παλιότερη μορφή τεχνολογίας, οι υπολογιστές νεότερη, αλλά όλες οι μορφές εξυπηρετούν πάντα συγκεκριμένες στοχεύσεις και προωθούν έναν κυρίαρχο ,διαφορετικό πιθανόν ανάλογα με τις ιστορικές εποχές, λόγο. Με ομαδικοσυνεργατική διδασκαλία, συνεργάτης και όχι αυθεντία δομεί μαζί με τους μαθητές του το λόγο της τάξης του επιτυγχάνοντας στόχους σε πολλαπλά επίπεδα. Ταυτόχρονα αξιοποιεί κριτικά τα υπάρχοντα, συμπεριφοριστικά, ως επί το πλείστον, λογισμικά όπως προσφέρεται ανάλογα με το μάθημα κάθε φορά.
Τι από τα παραπάνω μπορεί να γίνει με την συγκεκριμένη εισαγωγή των netbook; Μόνο η πρώτη και πιθανόν ανάλογα με τις συνθήκες η δεύτερη. Έτσι κι αλλιώς βέβαια και οι δύο αυτές επιλογές υπήρχαν και χωρίς την ύπαρξη των netbook χωρίς να διαθέτουν κάποια μεγαλύτερη παιδαγωγική αξία από τη μεταφορά γνώσεων που η αυθεντία του δασκάλου ή του σχολικού βιβλίου προσφέρει με την επιφανειακή χρήση της τεχνολογίας. Αυτό σημαίνει πως σε καθαρά παιδαγωγικό επίπεδο δεν προσθέτουμε κάτι καινούργιο, δεν ανανεώνουμε ουσιαστικά την εκπαιδευτική διαδικασία, τυπικά μόνο χρησιμοποιούμε, πολλές φορές αποσπασματικά ή περιστασιακά τις νέες τεχνολογίες για να κατορθώσουμε παρωχημένους στόχους.
Η τρίτη και τέταρτη επιλογή πλησιάζει περισσότερο σε μια πραγματικά γόνιμη αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών διευρύνοντας την έννοια και το περιεχόμενου του επιδιωκόμενου γραμματισμου προσεγγίζοντας καλύτερα τις προκλήσεις και τις ανάγκες που θέτει το μέλλον που ήδη έχει ερθει. Η κριτική μάλιστα διάσταση αποτελεί, πρέπει να αποτελεί σημαντικό και ακρογωνιαίο λίθο του καθημερινού μαθήματος, αν επιθυμούμε να συμβάλλουμε στη δημιουργία υπεύθυνων, σκεπτόμενων, ενεργών πολιτών στη θέση των παθητικών παπαγάλων παλαιότερων εποχών.
Υπάρχει η δυνατότητα να επιτευχθεί αυτό με τις συνθήκες που επικρατούν σήμερα στο Γυμνάσιο; Δύσκολο έως αδύνατο, γι'αυτό κατά τη γνώμη μου οι ελλιπώς επιμορφωμένοι συνάδελφοί μου με τους λίγους καλά καταρτισμένους θα περιοριστούν στις λιγότερες δημιουργικές επιλογές, αναμένοντας ένα μέλλον που λογικά δεν πρέπει να αργήσει.

Συνέδριο

Το Σάββατο συμμετείχα στην παρουσίαση μιας πρότασής μας για τη διδασκαλία των Βαλκανικών πολέμων. Μια πρόταση που μορφοποιήθηκε και οργανώθηκε κατά την επιμόρφωτική μας περιπέτεια στο ΠΑΚΕ Μακεδονίας, στην επιμόρφωση επιμορφωτών Β΄Επιπέδου. Η εισήγηση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του 1ου Εκπαιδευτικού συνεδρίου για την ένταξη και χρήση των ΤΠΕ στην Εκπαίδευτική διαδικασία που οργάνωσε το Παιδαγωγικό τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Μια ίωση που με κατέβαλε τις τελευταίες ημέρες με εμπόδισε να παρακολουθήσω τις αξιόλογες παρουσιάσεις που έγιναν στις τρεις ημέρες της διάρκειάς του.. Αυτά όμως που είδα και άκουσα στην συνεδρία που συμμετείχα σας παρουσιάζω στη συνέχεια.
Αυτό που κατάλαβα αμέσως ήταν πως είμασταν άτυπα χωρισμένοι σε δύο κατηγορίες. Στους εκπαιδευτικούς που παρουσίασαν προτάσεις πραγματικής διδασκαλίας με θεωρητικό υπόβαθρο, μεθοδολογική και βιβλιογραφική τεκμηρίωση και στους εκπαιδευτικούς εκπρόσωπους ουσιαστικά μιας εταιρείας που ανέλαβε από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο την υλοποίηση προγραμμάτων όπως η Περιπλάνηση στο χρόνο ή ο Γεωγράφος.
Απο τη μια λοιπόν παρουσιάστηκαν οι σκέψεις, η αγωνία, ο μόχθος και ο βασανος, με σκοπό την ουσιαστιική βελτίωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και από την άλλη η ωραιοποίηση, η ναρκισσιστική ικανοποίηση, η αμετρη πίστη στο λαμπερό και πολλά υποσχόμενο νέο λογισμικό που στην ουσία όμως τίποτα καινούργιο, κατά την προσωπική μου εκτίμηση, δε φερνει στην πολύπαθη εκπαιδευτική μας πραγμαιτκότητα.
Γιατί δεν αντιμετωπίζει κριτικά τη δημιουργία του παιδαγωγικού γεγονότος ακόμη και ως προς τη χρήση των Νέων μέσων. Δεν δημιουργεί εκείνο το κλίμα συνεργατικής και ανακαλυπτικής μάθησης που θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία νέων υποκειμενικοτήτων, που δεν θα δέχονται άκριτα όσα προσφέρουν τα ηλεκτρονικά προγράμματα ή τα σχολικά τους βιβλία, αλλά θα τα αξιοποιούν για να δομήσουν μια άλλη αντίληψη της πραγματικοτητας απο αυτή που εκείνα μας προσφέρουν.
Ολιστική, κριτικά προσανατολισμένη και αξιακά εστιασμένη.

Σενάρια διδασκαλίας

- Ωραία η διδασκαλία σου για την Ιθάκη, μπορείς να μου δώσεις το σχέδιο του μαθήματός σου;
- Σχέδιο;

Η στιχομυθία έγινε, όταν έκανα τα πρώτα μου βήματα στην εκπαιδευτική πράξη και τότε για πρώτη φορά ήρθα σε επαφή με το συγκεκριμένο όρο. Ο συνάδελφος ζητούσε το πλάνο το οποίο φυσικά και δεν μπορούσα να δώσω. Γιατί η διδασκαλία είχε πράγματι σχεδιαστεί αλλά με απλές σημειώσεις στο πλάϊ του κειμένου. Αποφάσισα λοιπόν να αρχίσω να δημιουργώ πλάνα για κάθε μάθημα. Η προσπάθειά μου σταμάτησε σύντομα, όταν διαπίστωσα δύο πράγματα: 1. Κανένα σχέδιο δεν υλοποιούνταν όπως το είχα σχεδιάσει
2. Είχα πάψει να έχω οποιαδήποτε κοινωνική ζωή, γιατί ο σχεδιασμός, όπως εγώ τον είχα αντιληφθεί τότε, με οδηγούσε σε μονοπάτια δύσβατα, κακοτράχηλα και χρονοβόρα.
Ο σχεδιασμός δεν έπαψε ποτέ να υπάρχει, είτε είχα δίπλα μου ένα όμορφο τυπωμένο Α4, είτε απλές σημειώσεις βήματα σε τετράδιο ή στο περιθώριο του βιβλίου. Η ζωντανή ατμόσφαιρα που δημιουργείται μέρσα στην τάξη, με τις παρεμβάσεις ή πολύ περισσότερο με την απάθεια των μαθητών δεν αντιμετωπίζεται δημιουργικά με τον τυπικό και μαλιστα σε συγκεκριμένη φόρμα προγραμματισμό.
Η πραγματικότηγτα αρχίζει να γελά σαρδόνια αναγορεύοντας την πιθανότητα σε ουσιαστικό παράγοντα επιτυχίας ή αποτυχίας της καθημερινής διδασκαλίας.
Τα τελευταία χρόνια με την είσοδο των νέων τεχνολογιών στο σχολείο, όπως εισάγονται βέβαια στην Ελλάδα, ακούγεται ο όρος του διδακτικού σεναρίου. Ποιά η διαφορά;
Όπως την έχω καταλάβει είναι η ακόλουθη: Το σχέδιο μαθήματος είναι μάλλον περισσότερο απλό και γενικό. Έχει το σκοπό ή τους σκοπούς, το στόχο ή τους στόχους και τις διδακτικές ενέργειες που πρόκειται να υλοποιηθούν κατά το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Το σενάριο είναι αυτό που λέει ο όρος. Μια σκηνοθεσία της διδακτικής πράξης κατά την οποία λαμβάνεις υπόψη περισσότερους και πιο ουσιαστικούς παράγοντες, όπως το λάθος και τη παιδαγωγική του αξιοποίηση, την αποκλίνουσα σκέψη και τους γόνιμους δρόμους που ανοίγονται ή υπάρχει δυνατότητα να ανοιχθούν κατά τη διάρκεια της πράξης. Προσπαθείς να αποτυπώσεις σ' αυτό τους δρόμους που μπορεί να πάρει η διδασκαλία σε σχέση βέβαια με τις ανάγκες και τις ικανότητες των παιδιών που έχουμε μαζί μας. Είναι πιο πολύπλοκο μα περισσότερο δημιουργικό.
Πολλά σχετικά παραδείγμα μπορείτε να εντοπίσετε στο e-yliko.
Η περιήγηση στα σενάρια που περιέχονται εκεί μας δίνει τη δυνατότητα να συζητήσουμε για τα κριτήρια - προϋποθέσεις της επιτυχίας τους στην πράξη.